10 dingen die je écht niet moet doen in Zweden (en waarschijnlijk toch doet)

Zweden is fantastisch: eindeloze bossen, knusse rode huisjes, bizar goede kaneelbroodjes en een rust waar je instant zen van wordt. Maar let op: het is óók een land met een subtiele etiquette waar je als luidruchtige, onhandige Hollander zo doorheen banjert. En geloof ons, daar houden de Zweden dus helemaal niet van. Wil je niet binnen vijf minuten als ‘die irritant toerist’ bekendstaan? Vermijd dan vooral deze 10 dingen die je absoluut niet moet doen in Zweden.

Toerist in Zweden? Doe dit niet

Van té luidruchtig fika’en tot denken dat surströmming een lekkere snack is; zeg niet dat we je niet hebben gewaarschuwd. Even opslaan, dit lijstje en je vakantie in Zweden wordt nóg leuker, ook voor de Zweden.

1. Het allemansrecht verwarren met ‘alles mag’

Het klinkt als een droom: je tentje opzetten waar je maar wilt, bloemen plukken alsof je een Zweeds elfje bent en lekker skinnydippen in een meer. Welkom bij het Allemansrätten, oftewel: het allemansrecht.

Maar pas op: dit is geen vrijkaart om iemands achtertuin om te dopen tot camping. Check altijd even de regels bij het lokale toeristenbureau of lees je even in over dat allemansrecht. En plons vooral níet in het meertje van een privéwoning. Zweden zijn beleefd, maar die stoïcijnse blik betekent: “Wegwezen.”

2. Geen tijd nemen voor fika: cultureel heiligschennis

Fika is geen koffiepauze, fika is een levensstijl. Een sociaal ritueel. Een moment met koffie en iets lekkers, waarin je écht even contact maakt. Fika is net zo Zweeds als ABBA. ‘Laten we fika doen’ is een van de meest gehoorde zinnen. Het zit zó in de cultuur dat sommige bedrijven het zelfs in arbeidscontracten opnemen als recht. Kom je binnen voor een takeaway en een snelle espresso-shot? Dan heb je fika niet begrepen, vriend.

3. Verwachten dat drankjes goedkoop zijn

Een wijntje voor €4? Nope. Zweden zijn dol op controle en dat geldt ook voor alcohol. Alles boven de 3,5% mag alleen verkocht worden bij Systembolaget, de staatswinkel voor drank. Je betaalt in Zweden makkelijk €10 voor een glas wijn. En dat is de vanafprijs.

Dus: plan je alcoholinkopen slim en zorg dat je vóór sluitingstijd bij “Systemet” bent. (En ja, die sluit om 18:00 op zaterdag. Cheers.)

4. Na twee drankjes denken: ik rij nog wel even

Fout! Zweden hanteren een bloedalcoholgrens van 0,2 promille. Dat is praktisch nuchter. Zelfs een halve Radler kan al teveel zijn. De politie checkt vaak en zonder pardon.

Dus: regel een BOB, pak de bus, of ga lekker met een stepje naar je hutje in het bos.

5. De rij skippen: niet doen, gewoon niet

In Zweden heerst er één gouden regel: wachten doe je in stilte én in een nette rij. Zweden zijn kalm, georganiseerd en allergisch voor voordringers. Die pak je je beurt gewoon af. Op de bushalte, in de supermarkt, bij het buffet: sluit netjes aan en laat je bijdehante Nederlandse praktijken gewoon thuis.

6. Stipt te laat komen

Heb je een etentje om 19.00 uur? Dan ben je er om 18.58. Zweden zijn tijdsautisten in de beste zin van het woord. Te laat komen wordt gezien als ongeïnteresseerd, onbeleefd of, nog erger: asociaal. Ze hebben er zelfs een woord voor: tidsoptimist (iemand die chronisch denkt dat alles nog wel past in vijf minuten).

7. Te luidruchtig zijn

Hou je Nederlanders op het strand of bij het zwembad herkent? Dat die harde stemmen. Maar dat luidruchtige, daar houden ze dus niet van in Zweden. Zweden praten zacht, lachen ingetogen en haten het als jouw gesprek bij hen op tafel belandt. Wil je vrienden maken? Volume omlaag.

8. Te dichtbij komen: persoonlijke ruimte is heilig

Stap in Zweden nooit te dichtbij in de rij, aan de bar, bij de kassa of op een bankje. Ook niet met de beste bedoelingen. Eén meter afstand is de standaard. Meer is nog beter. Die knik van je Zweedse buur betekent: “Je bent oké, als je daar blijft staan.”

9. Zweeds bier “waterig” noemen

Oké, Zweeds bier is lichter dan een Heineken. Maar ga niet lopen roepen dat het op Spa Rood lijkt. Ze vinden het zelf namelijk wél lekker. Bovendien kun je altijd nog een flesje vodka scoren bij Systemet als je zwaarder geschut wilt. En ga dit mallotige ovengerecht ook niet keihard uitlachen; het is een Zweedse cult-klassieker.

10. Denken dat surströmming een lekkere snack is

Surströmming is gefermenteerde haring in blik en ruikt naar zweetvoeten, riool en onophoudelijke liefdesverdriet. En toch is het een delicatesse. Nu ja, voor Zweden dan. Eerlijk: de smaak is minder erg dan de geur, maar wees voorbereid. En dan heb je nog zo’n Scandinavisch gerecht dat je misschien wil vermijden. Räkost: garnaalkaas uit een tube. Lekker op knäckebröd, zeggen ze. Wij denken: we schuiven liever aan bij restaurant Frantzén in Stockholm van de Zweedse driesterrenchef chef Björn Frantzén.

Zweeds zijn is zwijgen, plannen en fika nemen

Toerist zijn is prima, maar houd je volume laag, je planning strak en je fika heilig. Zweden houden van rust, regelmaat en een goed kopje koffie, als jij dat ook even doet, heb je gegarandeerd een lagom fijne vakantie. Skål!

Lees ook:

• 6 dingen die je niet moet doen als je in Spanje bent en waarschijnlijk wel doet
• Dit is alweer het gelukkigste land ter wereld (en Nederland stijgt een plek)
• Dit is de IKEA keukengadget waar iedereen nu lyrisch over is