Alle soorten olie op een rij

Met zo veel verschillende soorten olie in de supermarkt, is het soms moeilijk om te weten welke je moet hebben. Extra vierge olijfolie of juist pure? En what about zonnebloem-, kokos- of arachideolie? Hier alles op een rij.

Foto van culinair journalist Emma de Thouars

De belangrijkste vraag bij het selecteren van een olie is wat je er mee gaat doen. Ga je er mee bakken, frituren, er een salade mee dresseren of een gerecht op het bord mee finishen? We geven je alvast een kleine hint: biefstuk bakken doe je niet in de beste kwaliteit olijfolie.

Belangrijk bij bakken is dat de olie een hoog rookpunt heeft. Dit is de temperatuur waarop de olie begint te verbranden en daarmee een niet zo fijne smaak afgeeft aan je eten. Hoe hoger het rookpunt, hoe heter je de pan kunt laten worden en hoe lekkerder – in de meeste gevallen – je eten wordt.

Olijfolie

Het belangrijkste verschil tussen olijfolies is extra vierge en puur. Extra vierge olie wordt na de eerste persing gebotteld en heeft meer smaak en zuren dan pure olijfolie, wat vaak een mengsel is van extra vierge met lichtere olies.

Extra vierge vs. puur
De extra vierge variant is het lekkerst over salades of om een gerecht mee af te maken. De meest smaakvolle van alle olies, dat kan variëren van grassig tot fris of juist bitter. Heerlijk om een stuk goed brood in te dippen, maar doodzonde om op te warmen.

Ten eerste omdat extra vierge olie gewoonweg duur is. Daarnaast heeft hij een laag rookpunt (160 graden), waardoor je eten zelfs minder lekker wordt. Als basis voor een vinaigrette is hij heerlijk, of sprenkel een paar druppels over je gegrilde groenten of een mooi geroosterd stuk vlees.

Bakken in olijfolie is niet helemaal afgeschreven. Wanneer je voor een pure vorm gaat is het rookpunt iets hoger. Ik gebruik zelf alleen olijfolie als ik Italiaanse gerechten klaarmaak. Voor de rest ga ik toch liever voor een andere fles.

Zonnebloemolie

Mijn go to voor bijna alles wat ik bak – als ik geen boter gebruik – is zonnebloemolie. Met een rookpunt van 232 graden kan deze ongeveer alles aan. Van een mooi stuk zalm tot een gloeiende wok waarin je binnen vijf minuten een maaltijd kookt. Neutraal in smaak, wat betekent dat hij overal bij past.

Arachideolie (pindaolie)

Vergelijkbaar met zonnebloem, ook een hoog rookpunt, maar met een licht notige smaak. Wordt veel gebruikt in de Aziatische keuken en om mee te frituren.

Plantaardige olie

Dat zijn de olies in deze rij eigenlijk allemaal. Vaak wordt in Amerikaanse recepten om ‘plantaardige olie’ gevraagd. In de States bestaat er een speciale blend van verschillende soorten die neutraal in smaak en hoog in rookpunt zijn. Als ik dit in een recept zie, ga ik eigenlijk altijd voor zonnebloem of pinda.

Kokosolie

Het rookpunt ligt niet veel boven dat van extra vierge olijfolie. Toch wordt het veel gebruikt om in te bakken. Zolang je het vuur niet te hoog zet, kan dat prima. Bij kamertemperatuur is hij hard en daarmee niet ideaal voor vinaigrettes. Wel top om lactosevrije baksels mee te maken.

Rijst-, druivenpit en maisolie

Niet de meest bekende olies voor thuiskoks, maar vooral druivenpit en maisolie worden veel in professionele keukens gebruikt omdat ze vrij goedkoop zijn. Allemaal hebben ze ook een hoog rookpunt en neutrale smaak waardoor frituren en wokken heel goed gaat. Maar je kunt er ook – eventueel in combinatie met olijfolie – heerlijke mayonaise mee tikken.

Avocado-olie

Opkomend in populariteit en multi-inzetbaar. De smaak is notig en boterig, wat hem perfect maakt voor salades. Maar ook het hoogste rookpunt van alle olies die hier worden genoemd, dus bakken is geen enkel probleem. Het is wel vrij duur. Als je op je centen let, kun je ook in goedkopere olies bakken en deze vooral voor de smaak gebruiken.

Geroosterde sesamolie

Wordt veel gebruikt in Aziatische keuken en daarbij bijna nooit verhit. Het heeft een hele sterke, nootachtige smaak en wordt dan ook vooral gebruikt om gerechten of sauzen op smaak te brengen. Als je het verhit, verdwijnt de smaak en dat is zonde.

Notenolie

Denk walnoot, pistache of amandel. Allemaal laag in rookpunt, verhitten is uit den boze, maar oh wat geven ze een smaak af. Perfect om vinaigrettes een fancy smaak te geven. De smaak is erg sterk, gebruik het in combinatie met een neutralere olie voor de perfecte balans.

Lees meer van Emma de Thouars